Skip to content

Đôi sư tử đá – Nét đặc trưng của kiến trúc cổ Trung Quốc

Written by

admin

Sư tử đá được coi là vật cát tường của người Trung Quốc. Vì thế, những chú sư tử đá thường được tạo hình với đủ các hình thù để đặt trước các danh lam thắng cảnh và viên lâm …của các công trình kiến trúc cổ bên Trung Quốc.

Theo truyền thống văn hóa xưa của Trung Quốc thì ở trước cổng cung điện, lăng tẩm, viên lâm, nha môn, miều đường, gia trạch lớn, cầu lớn… người ta thường đặt đôi sư tử đá để trấn trạch. Truyền thống này không chỉ được lưu truyền bằng miệng mà còn được ghi chép lại trong rất nhiều sử sách của Trung Quốc.

1. Nguồn gốc của sư tử đá

Sư tử là loài mãnh thú có long màu nâu vàng sống chủ yếu ở châu Phi và vùng phía Tây châu Á. Sư tử đực cổ có lông dài hơn sư tử cái được gọi là bờm và tiếng gầm cũng lớn hơn như tiếng sấm vang. Sư tử được mệnh danh là “vua của các loài thú” bời chúng thường săn và ăn thịt những loài động vật lớn như trâu rừng, bò, ngựa vằn, linh dương, hươu cao cổ…

Theo sử sách bên Trung Quốc ghi lại, từ thời Hán Vũ Đế đã sai Trương Khiên đi sứ bên Tây Vực để mở ra con đường thông thương với các nước Tây Vực. Điều này được ghi lại trong sách “Hậu Hán Thư” là: “Năm Chương Hòa thứ nhất đời Chương Đế, nước An Tức đi sứ dâng phù bạt và sư tử.”

Cùng với đó là quá trình truyền Phật giáo vào Trung Quốc thì tiếng gầm của sư tử được dùng để miêu tả âm thanh vang rền của Phật Đà thuyết Pháp. Tiếng thuyết Pháp như tiếng sư tử gầm mang thần uy chán nhiếp xua đuổi hết thảy tà thuyết ngoại đạo. Trong thời gian dài này thì sư tử đã dần thay thế địa vị của hổ – vua các loài thú ở trước kia. Điều này được ghi lại trong tác phẩm “Truyền đăng lục” của Đạo Nguyên- tăng nhân thời nhà Tống có viết: “ Khi phật Thích  Ca Mâu Ni giáng thế thì một tay Ngài chỉ lên trời và một tay chỉ xuống đất và tiếng nói của Ngài như sư tử gầm: Trên trời dưới đất, duy ngã độc tôn.”

Chính vì lẽ đó mà tiếng “Sư tử gầm” được dùng để miêu tả âm thanh vang rền khi Phật Đà thuyết Pháp. Vì thế mà trong Phật giáo coi sư tử là thần thú mang lại sự uy dũng, trang nghiêm và sự cát tường.

2. Kiến trúc từ thời nào bắt đầu sử dụng sử tử để trấn trạch

Trong quá trình truyền Phật giáo thì sư tử trở thành con vật được tôn sung trở thành con thú biểu trưng cho sự uy nghiêm, tôn quý và may mắn. Cũng từ đây, sư tử nhanh chóng trở thành đề tài của các tác phẩm nghệ thuật và điêu khắc. Và cũng từ đây thì trước cửa của các lăng tầm hay nghĩa trang của các dòng họ danh gia vọng tộc từ thời Hán Đường đã bắt đầu đặt sư tử đá ở trước cửa.

Đến thời Đường Tống sau này thì sư tử đá được xuất hiện rộng rãi trong dan gian. Lúc này tượng sư tử đá được coi như là thần thú gác cổng để bảo hộ gia đình, xua đuổi tà linh quỷ quái và mang lại may mắn, tài lộc, cát tường cho gia chủ,

Tượng sư tử đá được tạo hình ở mỗi thời kỳ có sự khác nhau nhất định. Tuy nhiên thì hình tượng sư tử đá về cơ bản đã cố định ở triều nhà Thanh. Hình tượng sư tử đá thời nhà Hán, Đường, Tống thường có những nét dữ tợn và to; sư tử đá đến thời nhà Nguyên thì gầy hơn nhưng mang sự hùng tráng mạnh mẽ;  sư tử đá thời nhà Minh được tạo hình khá hiền lành bởi có những nét ôn hòa.

Hình tượng sư tử đá không chỉ khác nhau qua từng giai đoạn lịch sử mà ở mỗi địa phương khác nhau lại xuất hiện những nét đặc sắc. Dễ nhận biết nhất là hình tượng sư tử đá giữa miền bắc và miền nam. Sư tử đá ở miền Nam thường được điêu khắc trang trí cầu kỳ và phức tạp hơn, ngoại hình hoạt bát và thanh tú hơn. Trong khi đó thì sư tử đá ở miền bắc thì có ngoại hình hùng tráng và dữ tợn, uy nghiêm , điêu khắc đơn giản, chất phác.

Người xưa rất coi trọng thuyết âm dương nên trong việc đặt tượng sư tử đá cũng không phải là một ngoại lệ. Thông thường thì họ sẽ đặt một căp sư tử đá, một đực và một cái để tạo thành đôi. Tượng sư tử đực được đặt ở bên trái, tượng sư tử cái được đặt để bên phải để phù hợp với học thuyết âm dường và “nam tả nữ hữu”. Ngoài ra thì tượng sư tử đực thường được điêu khắc với chân đạp một quả tú cầu để tượng trưng cho quyền lực và sự uy nghiêm còn tượng sư tử đá thường được điêu khắc nép mình  bên dưới tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở và con cháu trường tồn.

Hy vọng những chia sẻ ở trên sẽ giúp bạn có thêm nhiều kiến thức trong việc thiết kế cũng như xây dựng nhà cửa, lăng tẩm …

Previous article

Khám phá mô hình nhà ở mini tương lai độc đáo tại Trung Quốc

Next article

Công trình kiến trúc độc đáo – Ngôi nhà không có cột