Skip to content

BẬT MÍ NGÔI BIỆT THỰ ĐOẠT “4 GIẢI OSCAR”

Khi bộ phim “Ký sinh trùng- Parasite” được công chiếu tại Cannes thì nhiều vị giám khảo ( những đạo diễn phim kỳ cựu trong làng điện ảnh thế giới) nghĩ rằng đoàn làm phim đã thuê một ngôi nhà thật đẹp để quay các cảnh trong phim. Tuy nhiên, ngôi biệt thự của gia đình họ Park chỉ là một sét quay được xây dựng tỉ mỉ đến từng chi tiết.

Ngôi biệt thự trong bộ phim được thiết kế bởi kiến trúc sư Namgoong Hyeonja. Tuy nhiên đây là đứa con tinh thần của nhà thiết kế mỹ thuật Lee Ha Jun. Ngôi nhà trong bộ phim khác với mục đích thiết kế của kiến trúc sư là ngôi nhà xoay quanh con người và nhu cầu sử dụng của họ. Ở đây ngôi nhà được Lee Ha Jun thiết kế ngoài việc phù hợp với không gian sống thì nó còn ưu tiên cho việc dàn dựng cảnh của các nhân vật và các góc máy quay.

Đầu tiên, đạo diễn Bong gọi bộ phim này là “cầu thang” vì yếu tố bậc thang bên trong căn nhà tượng trung cho các giai cấp xã hội xuyên suốt từ hình ảnh đến câu chuyện được nêu trong phim. Cái tên “ ký sinh trung” được ông lấy cảm hứng từ trải nghiệm và nhân vật trong phim khi đi dạy gia sư: khi đó ông thấy mình như đang xâm nhập vào gia đình người khác.

Ngôi biệt thự trong bộ phim được xây dựng dựa trên rất nhiều tính toán về hướng ánh sáng, độ sáng ở từng khung giờ trong ngày. Bởi khi viết kịch bản thì đạo diễn đã nghĩ đến cách  mà mỗi nhân vật trong phim sẽ di chuyển ở trong nhà: cách các nhân vật đi xuống phòng ăn, đi từ phòng khách ra vườn, cách đứng ở cầu thang để theo dõi bếp ăn mà không bị phát hiện rồi vị trí trốn được khi có người bước vào trong phòng… Tất cả đều được đạo diễn tính toán một cách tỉ mỉ.

Mặc dù ngôi biệt thự là sét dựng lên để quay phim nhưng mỗi nội thất trong nhà đều có giá rất cao. Đoàn làm phim luôn luôn phải cẩn trọng khi quy phim để tránh làm vỡ, hỏng hay xước xác những món đồ nội thất đó.

Lee Ha Jun đã thuê người thiết kế những chiếc ghế, bàn, đèn trang trí, đèn ngủ để làm sao chúng vừa tạo cảm giác ấm áp, vừa tạo cảm giác lạnh lẽo như kim loại với những viền cắt thẳng. Rồi chiếc bàn ở trong phòng khách cũng được thiết kế và tính toán sao cho khi nhà gia đình nhà Kim nằm trốn dưới gầm bàn thì gia đình nhà Park ngồi trên ghế sofa không thể thấy được.

Mỗi đồ nội thất ở đây đều có giá rất cao điển hình như tấm rừng cây trang trí bằng lưới thép có giá  $120,000; bức tranh mèo có giá $50,000; bàn ăn có giá $22,300; bàn phòng khách được làm từ gỗ hoa anh đào có giá $19,800; chiếc đèn bằng đồng có giá $14,000; mỗi chiếc ghế ở bàn ăn có giá $2,100.

Phòng khách của ngôi biệt thự được thiết kế đặc biệt là không có tivi nhưng cửa sổ nhìn ra ngoài sân lại là cửa kính vĩ đại có tỉ lệ 2.35:1 như một bức màn hình khổng lồ chiếu quang cảnh ngoài sân.

Căn hầm của ngôi nhà cũng được thiết kế rộng để đủ không gian giàn dựng cảnh quay và góc quay.

Nhờ set quay y như thật mà dàn cast có thể tập trung diễn xuất và mang lại những cảnh quay làm nên tên tuổi của bộ phim.

TIMGAD – THÀNH PHỐ LƯU GIỮ BÁU VẬT KIẾN TRÚC CỦA NỀN VĂN MINH LA MÃ CỔ ĐẠI

Thành phố Timgad thuộc tỉnh Batna của Algeria ở châu Phi.Thành phố nằm dưới chân dãy núi Aurès – nơi đây đang lưu giữ báu vật kiến trúc của nền văn minh La Mã cổ đại.

1. Lịch sử thành phố

Thành phố Timgad được hoàng đế La Mã Trajan cho xây dựng vào khoảng năm 100 trước công nguyên. Ban đầu, thành phố có tên đầy đủ là Colonia Marciana Ulpia Traiana được xây dựng với mục đích nhằm chống lại sự xâm lược của quân đội Berber. Nơi đây được xây dựng như một pháo đài kiên cố. Những người dân đầu tiên của thành phố cổ này là các chiến binh người Parthian thuộc quân đội của Roma. Họ là những chiến binh phục vụ lâu năm cho hoàng đế La Mã nên được ban nhà của và đất đai.

2. Kiến trúc thành phố La Mã cổ đại

Thành phố cổ Timgad là một ví dụ điển hình nhất về tầm nhìn quy hoạch đô thị tuyệt vời của người La Mã với kiến trúc tinh vi  và đặc sắc. Thành phố được quy hoạch theo từng ô bàn cờ giống với lối quy hoạch của những thành phố La Mã thời trung cổ.

Thành phố Timgad ban đầu được thiết kế là một hình vuông hoàn hảo. Mỗi cạnh của thành phố có chiều dài chỉ 355m với 6 con đường lớn được giao nhau ở vị trí tạo thành bởi Cardo Maximus- con đường theo trục bắc nam với hàng cột Corinthian (loại cột có hoa văn trên đỉnh) và Decumanus Maximus – con đường theo trục đông tây. Những con đường trong thành phố đều nối về khu trung tâm- đây là một điểm đặc trưng trong phong cách quy hoạch kiến trúc các thành phố La Mã cổ. Điều này khiến người ta liên tưởng đến câu nói: “Mọi con đường đều dẫn về thành Rome.”.

Lúc đầu, thành phố cổ Timgad được thiết kế cho khoảng 15 nghìn cư dân sinh sống. Nhưng sau đó thành phố được mở rộng ra nhưng phần mở rộng có quy hoạch không được chặt chẽ như thành phố nguyên bản. Sau khoảng thời gian 300 năm thì kích thước thành phố lúc này đã lớn gấp 4 lân kích thước thành phố ban đầu và trở thành một thành phố nổi tiếng và sa hoa lộng lẫy. Nơi đây còn trở thành trung tâm Donatist – một nhánh của Thiên Chúa giáo.

Trong những thế kỉ đầu thì Timgad luôn được hưởng cuộc sống yên bình, tránh được nhiều cuộc chiến tranh xâm lược. Đến thế kỷ thứ 5, thì Timgad bị người Vandal xâm lược, sau đó là người Berber . Thành phố lúc này bì tàn phá nặng nề. Đến thế kỷ thứ 7 thì Timgad tiếp tục bị người Ả Rập xâm lược và tàn phá. Thành phố trở nên hoang tàn và dần dần bị lãng quên.

Đến năm 1881, thành phố Timgad được các nhà khảo cổ khai quật. Mặc dù thành phố nằm sâu dưới lớp cát sa mạc Sahara hàng chục thế kỷ nhưng nó vẫn còn lưu giữ được những nét kiến trúc độc đáo của người La Mã.  Thành phố vẫn còn giữ được một ngôi đền thờ thần Jupiter ở phía đông nam thành cổ Byzantine có kích thước tương tự như đền Pantheon ở Rome. Ngoài ra còn có một khải hoàn môn cao 12m ở phía cực tây Decumanus và một  nhà hát với sức chứa 3500 chỗ ngồi vẫn còn ở trong tình trạng khá tốt.

DẤU ẤN PHONG CÁCH KIẾN TRÚC THỜI TRẦN TRÊN ĐỈNH FANSIPAN

Quần thể văn hóa tâm linh Fansipan ở độ cao 3000m được thiết kế theo phong cách kiến trúc thời nhà Trần. Bất kỳ du khách nào đến đây lần đầu tiên đều sẽ bị choáng ngợp bởi cụm công trình kỳ vĩ này.

Theo như GS-KTS Hoàng Đạo Kính nói về công trình này: “Trong lịch sử Phật giáo Việt Nam, có lẽ chưa bao giờ con người xây dựng được một ngôi chùa ở đỉnh cao như Fansipan trong điều kiện thiên nhiên vô cùng khắc nghiệt”. Để xây dựng lên một công trình như mọc ra từ đá núi ngàn năm này thì chỉ có những người thợ, những người thiết kế mới hiểu được nỗi khó nhọc, vất vả mà họ đã từng trải qua.

Đây là tượng Phật A Di Đà cao 21,5m – cao nhất Việt Nam. Tượng Phật là công trình kiến trúc ấn tượng nhất trong quần thể văn hóa tâm linh ở Fansipan. Công trình bệ đỡ chân tượng được tạo nên từ đá khối. Những khối đá được chạm khắc phù điêu hoa sen, sóng nước và cả những chi tiết trang trí hình rồng. Đặc biệt nhất là bức tượng được trang trí hết sức kỳ công: trên thân tượng là những miếng đồng mỏng 0,5 cm được gắn với nhau.

Tất cả các công trình kiến trúc trong quần thể văn hóa tâm linh Fansipang như Bảo An Thiền Tự, Kim Sơn Bảo Thắng Tự, Tượng Quan Thế Âm Bồ Tát, Bích Vân Thiền Tự … đều kế thừa và phát huy những điểm tinh hoa trong kiến trúc Phật giáo nước ta từ thế kỷ 15 đến 16. Điển hình là lầu Đại Hồng Chung được làm theo lối kiến trúc lầu tám mái như những ngôi chùa nổi tiếng như chùa Keo, chùa Tháp Bút, chùa Tây Phương.

Khi chiêm ngưỡng những công trình nơi đây, du khách dễ dàng nhận thấy dấu ấn kiến trúc của những ngôi chùa cổ từ thời nhà Trần như chùa Thầy, chùa Bối Khê, chùa Bà Tấm, chùa Thái Lạc… Bởi các họa tiết trang trí hình rồng và hoa sen tiêu biểu cho lối kiến trúc thời nhà Trần được thể hiện ở tất cả các hạng mục từ lớn đến bé của quần thể. Các họa tiết trang trí hình rồng được thể hiện trên các thiết thiết kế cửa gỗ. Họa tiết hình rồng thời Trần có thân hình mập hơn và dữ tợn hơn hình rồng thời nhà Lý để biểu tượng cho quyền uy, sức mạnh và sự thịnh vượng của triều đại.

Các kiến trúc sư thiết kế nên cụm công trình này đã giản lược đi cách đắp vẽ và trang trí. Họ cố gắng tạo ra những ngôi chùa không có nhiều màu sác, không có sự khuếch trương. Bởi vậy, cách trang trí những góc mái cũng được làm theo mẫu từ các di chỉ thành Thăng Long phục chế lại.

Một công trình khác nằm trong quần thể cũng khiến du khách không khỏi choáng ngợp là tòa bảo tháp 11 tầng được lắp ghép từ những tảng đá nguyên khối. Công trình kế thừa theo phong cách kiến trúc của chùa Phổ Minh (Nam Định).

Các công trình kiến trúc trong quần thể  tâm linh trên đỉnh Fansipang xứng đáng là “kỳ quan mới trong các kỳ quan”.

Những công trình kiến trúc Pháp nổi tiếng ở Hà Nội

Thủ đô Hà Nội có rất nhiều công trình kiến trúc Pháp cổ đang được bảo tồn và phát huy giá trị như Nhà thờ Lớn, Nhà hát Lớn, cầu Long Biên… Những công trình đó đều đã có tuổi đời 1 thế kỷ để lại những dấu ấn, nét chấm phá riêng cho phong cách kiến trúc Hà Nội.

1. Nhà thờ Lớn Hà Nội

Nhà thờ Lớn Hà Nôi- Nhà thờ chính tòa Thánh Giuse là nhà thờ chính tòa của Tổng giáo phận Hà Nội. Đây là nơi thường xuyên diễn ra các sinh hoạt tings ngưỡng của các giáo dân thuộc tổng giáo phận Hà Nội. Nhà thờ được thiết kế theo phong cách kiến trúc Gothic, rất thịnh hành trong thế kỷ 12 và thời kỳ Phục Hưng ở Châu Âu. Nhà thờ được lấy cảm hứng từ Nhà thờ Đức Bà Paris với những mái vòm uốn cong hướng lên bầu trời. Nhà thờ là sự kết hợp giữa phong cách kiến trúc châu Âu và vật liệu truyền thống của địa phương: vật liệu chính để xây dựng nhà thờ là gạch đất nung và tường trát bằng giấy bổi. Nội thất bên trong nhà thờ là sự kết hợp hài hòa giữa văn hóa phương Đông và phương Tây.

2. Cầu Long Biên

Cầu Long Biên là cây cầu thép đầu tiên ở Việt Nam bắc qua Sông Hồng nối quận Hoàn Kiếm với quận Long Biên của Hà Nội. Cây cầu được thiết kế và xây dựng bởi nhà thầu Pháp là công ty Daydé & Pillé . Cầu được khởi công xây dựng vào năm 1899 và hoàn thành vào năm 1902. Hiện nay trên cầu vẫn còn tấm biển kim loại có khắc chữ 1899-1902 – Daydé & Pillé – Paris. Lúc đầu cây cầu được đặt tên là Doumer – theo tên của Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer lúc bấy giờ. Hiện nay tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I có lưu các bản vẽ thiết kế của cầu Long Biên. Trong bản vẽ có chữ ký của các kỹ sư của Daydé & Pillé và chữ ký phê duyệt bản vẽ của Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer.

3. Nhà thờ Cửa Bắc

Nhà thờ Cửa Bắc là một công trình kiến trúc có nhiều nét độc đáo, tạo thêm điểm nhấn cho không gian Hà Nội. Kiến trúc nhà thờ là sự kết hợp hài hòa với không gian xung quanh nhưng vẫn đảm bảo sự trang nghiêm và gây được ấn tượng về sự siêu thoát.

4. Nhà hát Lớn Hà Nội

Nhà hát Lớn Hà Nội là một công trình phục vụ biểu diễn nghệ thuật. Công trình được thiết kế theo mẫu Nhà hát Opéra Garnier ở Paris nhưng tầm vóc bé hơn. Nhà hát được người Pháp khởi công xây dựng năm 1901 và hoàn thành vào năm 1911. Nhà hát được thiết kế bởi 2 Kiến trúc sư nổi tiếng lúc bấy giờ là Harlay và Broyer. Công trình mang nhiều đường nét và màu sắc kiến trúc của các nhà hát ở miền Nam nước Pháp.

Công trình kiến trúc “Tán cây” yên tĩnh – Apple Central World

Apple Central World là một cửa hàng mới xây dựng của Apple ở Bangkok, Thái Lan. Đây là một tác phẩm nghệ thuật được thiết kế bởi hai Kiến trúc sư nổi tiếng Foster và Partners. Công trình có hình dáng như một tán cây yên tĩnh để đối lập với trung tâm mua sắm lớn nhất của thủ đô Bangkok, Thái Lan.

Ý tưởng thiết kế Apple Central World là để mô tả “khung cảnh đô thị chóng mặt” nơi đây. Khung cảnh nơi đây  như là thước phim 360 độ  được quan sát bởi nhiều tuyến đường dành cho xe cộ và người đi bộ xung quanh địa điểm này.

Hai kiến trúc sư nói:”Sự hiện diện của cửa hàng Apple Central World như một tác phẩm nghệ thuật điêu khắc yên tĩnh ở trung tâm Quảng trường Central World. Cửa hàng đã trở thành một điểm nhấn mới đối lập với sự nhộn nhịp, sôi động của thành phố và là không gian hấp dẫn để tổ chức cho những sự kiện lễ hội hàng năm ở đây.”

Apple Central World là cửa hàng thứ hai của Apple tại Bangkok (cửa hàng đầu tiên của Apple ở Bangkok là Apple Iconsiam được hoàn thành vào năm 2018- được thiết kế với nhiều không gian cây xanh xung quanh.). Mặt bằng tầng trệt của cửa hàng có đường kính 24,4m. Cột chống ngôi nhà ở giữa công trình sử dụng  nghệ thuật điêu khắc, được ốp bằng 1461 tấm gỗ sồi trắng châu Âu. Trần nhà mở rộng theo hình dẻ quạt hướng ra bên ngoài để hợp nhất với mái cửa hàng. Mái cửa hàng mở rộng hơn mặt bằng của tầng 1 là 3 m tạo ra bóng đổ của mái lên lớp kính. Điều này tạo cảm giác mái của ngôi nhà như một tán cây rộng.

Ngăn cách giữa không gian trong và ngoài ngôi nhà là các vách kính cong từ sàn lên đến trần. Người đi ngòa đường có thể nhìn thấy được tất cả những gì được trang trí bên trong ngôi nhà. Việc sử dụng vách kính cong và trong suốt giúp phi vật chất hóa lớp ranh giới giữa bên trong và bên ngoài, giúp con người có cảm giác gần gũi với thiên nhiên và môi trường xung quanh. Đây cũng là điều mà nhiều Apple Store khác đã làm.

Ngôi nhà gồm 3 tầng được chia làm hai khu vực riêng biệt: tầng hầm là kho hàng và phòng họp riêng dành cho khách hàng doanh nghiệp, tầng 1 và tầng 2 là không gian bán hàng. Liên kết giữa các tầng  với nhau là cầu thang xoắn ốc uốn cong từ cột trung tâm. Các bậc thang được làm bằng các khối thép không gỉ được đánh bóng để tạo hiệu quả phản chiếu, điêu khắc.

Ngoài thang xoắn quanh trụ chính của ngôi nhà , thang máy hình trụ được bọc bằng thép không gỉ đánh bóng tương tự.

Không gian bên ngoài ngôi nhà được trồng thêm nhiều cây Terminalia để tạo bóng mát cho người dân địa phương và du khách nghỉ ngơi trên những chiếc ghế băng .

Những công trình kiến trúc độc đáo trước Công nguyên

Trên thế giới có rất nhiều công trình kiến trúc ấn tượng, độc đáo được xây dựng từ hàng trăm năm trước Công nguyên nhưng vẫn tồn tại. Ngày nay, chúng ta vẫn luôn tìm hiểu là tại sao những nền văn minh cổ đại, sơ khai lại có thể xây dựng được những công trình phức tạp đến như vậy. Những công trình đó ngày nay là những địa điểm thu hút khách du lịch ở khắp nơi trên thế giới.

1. Ngôi đền cổ Hera, Ý

Đền Hera ban đầu được xây dựng gồm 3 gian phòng và hàng chục cột đá. Trước đây nơi đây là khu vực thờ cúng của các vị thần. Ngày nay, nơi đây là một điểm thu hút khách du lịch nổi tiếng bởi nó là một trong những khu dic tích cổ xưa nhất của Rome.

2. Thành phố của mặt trời, Baalbek, Lebanon

Đây là một địa điểm du lịch rất độc đáo với nhiều ngôi đền nguy nga tráng lệ, những khoảng sân rộng, ấn tượng, những cầu thang đá.

3. Đền Parthenon Hy Lạp cổ đại trên Acropolis

Đền Parthenon của Hy Lạp là một trong những địa điểm thu hút khách du lịch từ khắp nơi trên thế giới nườm nượp kéo đến hàng năm. Ngôi đền nổi tiếng với bức tượng Athena tuyệt đẹp được điêu khắc và trang trí với nhiều chi tiết bằng ngà voi và cả bằng vàng.

4. Tòa nhà Alhambra- biểu tượng của Tây Ban Nha

Khó có thể dùng từ ngữ để miểu tả hết sự uy nghiêm và tráng lệ của cung điện này. Nơi đây là một trong những cung điện mang tính biểu tượng của một nền văn hóa cổ đại. Là một trong những địa điểm du lịch thu hút hơn 5.000 du khách mỗi ngày.

5. Những ngôi đền tự do ở Malta

Những ngôi đền ở Malta được xây dựng bởi các yếu tố mang tính độc lập, chủ quyền. Đền được xây bằng cự thạch độc đáo với cấu trúc phức tạp và vô song.

6. Kim tự tháp Ai Cập

Những kim tự tháp ở Ai Cập được xây dựng vào khoảng những năm 2400 trước Công Nguyên là địa điểm thăm quan du lịch, nghiên cứu và thám hiểm của rất nhiều du khách trên thế giới.

7. Pháo đài Van, Thổ Nhĩ Kỳ

Pháo đài Van được xây dựng trong hơn một thế kỷ và được hoàn thành vào khoảng năm 1000 trước công Nguyên. Nơi đây là biểu tượng của lực lượng quân sự Thổ Nhĩ Kỳ vào thời gian đó. Đây là một trong những địa điểm thu hút khách du lịch bởi cảnh quan hùng vĩ .

Guggenheim Bilbao Museum – Công trình kiến trúc tái sinh cả một thành phố

Thành phố Bilbao của Tây Ban Nhà là một nơi khiến tất cả mọi người khi đến đây đều phải “ồ” , “à” kinh ngạc bởi những công trình kiến trúc vừa kỳ lạ vừa hấp dẫn. Một trong các công trình kiến trúc đó là bảo tàng Guggenheim Bilbao – Công trình kiến trúc làm tái sinh thành phố.

1. Bối cảnh lịch sử

Thành phố Bilbao nằm ở một vị trí chiến lược: nằm kề bên vịnh Biscay, nối đường bờ biển phía tây nước Pháp với miền bắc Tây Ban Nha. Điều này làm cho Bilbao trở thành một trung tâm thương mại từ thế kỷ 19. Bilbao là thành phố của ngành công nghiệp nặng và cảng biển- nơi đây được mệnh danh là thành phố của sắt thép và gang.

Những năm nửa sau của thế kỷ 20, ngành công nghiệp đóng tàu và luyện gang thép của Bilbao trở nên lạc hậu nên các nhà máy đóng tàu, luyện gang thép phải đóng cửa. Người dân nơi đây rời thành phố để đi đến những nơi khác làm ăn sinh sống.

Các cơ quan chức năng cùng các quan chức thành phố họp bàn nhiều lần để đưa ra phương án giải cứu thành phố. Khi đó ông Inaki Azkuna là thị trưởng thành phố đã đưa ra quyết định cứu thành phố Bilbao bằng “văn hóa”- biết Bilbao từ một thành phố công nghiệp nặng thành một thành phố “văn hóa , nghệ thuật”.

Mặc dù, vấp phải nhiều sự phản đối từ một bộ phận không nhỏ từ phía người dân nhưng ông đã bắt tay với Guggenheim Foundation –một quỹ nghệ thuật lớn của Mỹ lúc bấy giờ để xây dựng lên bảo tàng Guggenheim Bilbao. Theo thỏa thuận và cam kết thì Bilbao sẽ bỏ ra quỹ đất và đầu tư xây dựng bảo tàng, quỹ Guggenheim là nhà quản lý, tổ chức triển lãm với lời hứa mang tới thành phố nửa triệu du khách mỗi năm.

2. Công trình kiến trúc làm tái sinh thành phố – Guggenheim Bilbao Museum

Bảo tàng Guggenheim Bilbao được đích thân nhà vua Tây Ban Nha Joan Carlos cắt băng khánh thành vào tháng 10 năm 1997. Bảo tàng như một vật thể lạ mọc ở bên bờ sống. Từ đây những người hâm mộ nghệ thuật và kiến trúc từ khắp nơi trên thế giới đổ về Bilbao. Những năm đầu ước tính hơn nửa triệu du khách mỗi năm rồi những năm tiếp theo con số đó lên thành 1 triệu và nhiều hơn thế nữa. Bilbao trở thành một trong những điểm thăm quan du lịch hàng đầu ở Tây Ban Nha.

Từ năm 1997 đến 2017, Guggenheim Bilbao Museum đã tổ chức hơn 170 sự kiện triển lãm với nhiều cái tên siêu sao trong thế giới nghệ thuật hiện đại như : Robert Rauschenberg (tiên phong của pop-art), Gerharrd Richter (nghệ sĩ thị giác hàng đầu người Đức), Jeff Koons (nghệ sĩ đương đại có tác phẩm đắt nhất thế giới), Yves Klein, Andy Warhol (vua pop- art)…

Không chỉ thế, bảo tàng Guggenheim Bilbao tạo nên làn sóng, sự hào hứng của  thành phố này và bắt đầu thuê các kiến trúc sư hàng đầu thế giới về để làm mới bộ mặt thành phố. Tiêu biểu là kiến trúc sư người Anh – Norman Foster với phong cách hi-tech đã thiết kế toàn bộ tuyến tàu điện ngầm ở đây. Hệ thống tàu điện ngầm ở đây được coi là một công trình metro được ghi danh trên thế giới, nó còn được ví như là thế giới ngầm của thép và kính…

Năm 2010, thành phố Bilbao được Ủy ban Nobel trao tặng giải thương” Nobel về đô thị”. Năm 2017, ông Inaki Azkuna được nhận giải thưởng Thị trưởng thế giới cho quyết định cạo tạo thành phố Bilbao. Bảo tàng Guggenheim Bilbao được mệnh danh là “công trình kiến trúc làm tái sinh thành phố”.

Phong cách kiến trúc những ngôi đình thời nhà Mạc

Trong dân gian, có rất nhiều câu ca dao tục ngữ để miểu ta vẻ đẹp kiến trúc của các công trình nổi tiếng như “cầu Nam, chùa Bắc, đình Đoài.” Ở bài viết này tôi muốn giới thiệu đến các bạn những nét phong cách kiến trúc đặc trưng của những ngôi đình thời nhà Mạc mà tiêu biểu là đình Đoài và đình Tây Đằng.

1. Kiến trúc bên ngoài đình

Đình Tây Đằng là một trong sáu ngôi đình danh tiếng nhất thời nhà Mạc (1527-1683). Đây là ngôi đình nguyên vẹn còn sót lại từ thời nhà Mạc. Trải qua gần 500 năm lịch sử, biết bao thăng trầm, đình Tây Đằng vẫn may mắn giữ được nhiều chi tiết kiến trúc nguyên bản từ thời nhà Mạc. Chỉ có hệ mái của ngôi đình đã bị thay đổi hoàn toàn so với lúc ban đầu.

Bố cục ban đầu của khuôn viên đình Tây Đằng giống với bố cục khuôn viên của đình Đoài lúc đầu (bố cục của nhiều hệ thống đình cổ ở làng quê Bắc bộ): hướng tọa lạc của ngôi đình là hướng Đoài- hướng Tây- là tên quẻ thứ tám trong bát quái.

Kiến trúc của đình Đoài và đình Tây Đằng ban đầu có những nét đặc trưng riêng là bốn mặt để mở, không có tường bao quanh khuôn viên của ngôi đình. Mãi đến cuối thế kỷ 19 thì khuôn viên đình Tây Đằng mới được mở rộng và bổ sung thêm nghi môn và hai tòa Tả-Hữu Mạc.

 Điểm nổi bật trong kiến trúc tòa Đại Đình của đình Tây Đằng là phong cách kiến trúc 3 gian 2 chái. Nóc của đình Tây Đằng được thiết kế theo kiểu “Gia Chiêng”, đến nay vẫn còn giữ được lá đề và phong cách trang trí hai mặt lá để thường là rồng, phượng hoặc thần tiên.

2. Kiến trúc bên trong đình

Bên trong đình, các tru cột được chạm khắc tinh xảo với nhiều đề tài như con người, thần tiên, ling vật và muông thú. Cột gỗ trong đình được trang trí những vân xoắn lớn. Phía sau hệ cột trụ biểu là hình tượng nghê chầu – phượng múa trên chóp cột. Kiểu trang trí này được lặp đi lặp lại trên các thanh rường. Đây là phong cách trang trí mỹ thuật đặc trưng thời nhà Mạc.

Đình Tây Đằng sử dụng gỗ mít làm vật liệu chính để xây dựng bởi các chi tiết trang trí, trạm trổ trên nền gỗ mít thường thanh thoát, mềm mại hơn lối trạm trổ trên nền gỗ lim. Trong đó chi tiết trạm trổ hình rồng trên hệ đầu dư ở gian Đại Đình là một chi tiết kiến trúc tiêu biểu thời nhà Mạc. Ở đây, hình tượng rồng được thể hiện theo tỉ lệ nhỏ, đao dài uyển chuyển và mềm mại. Trên một số đầu dư, hình tượng rồng được trạm trổ hướng mặt vào gian giữa. Đây cũng là lối trang trí được thể hiện trên hệ tai cột quân. Đây là phong cách trang trí độc đáo của thời nhà Mạc nhưng đến thời Lê Trung Hưng ta khong còn bắt gặp lối kiến trúc này được trang trí trên các đình chùa nữa.

Ngoài ra trên hệ ván gió của đình còn chạm khắc các để tài mang đậm tính mỹ thuật dân gian thời nhà Mạc đó là hình ảnh mẹ gánh con, trai gái tự tình… Trên nhiều cấu kiện kiến trúc còn xuất hiện những hình chạm khắc nhỏ miêu tả nhiều đề tài trong cuộc sống hàng ngày như cưỡi voi, cưỡi sư tử, chèo thuyền và các linh vật nghê, rồng…

Các ngôi đình thời nhà Mạc xứng đáng là những kho tàng về vể đẹp kiến trúc, mỹ thuật.

 

Công trình kiến trúc “Tán cây” yên tĩnh – Apple Central World

Apple Central World là một cửa hàng mới xây dựng của Apple ở Bangkok, Thái Lan. Đây là một tác phẩm nghệ thuật được thiết kế bởi hai Kiến trúc sư nổi tiếng Foster và Partners. Công trình có hình dáng như một tán cây yên tĩnh để đối lập với trung tâm mua sắm lớn nhất của thủ đô Bangkok, Thái Lan.

Ý tưởng thiết kế Apple Central World là để mô tả “khung cảnh đô thị chóng mặt” nơi đây. Khung cảnh nơi đây  như là thước phim 360 độ  được quan sát bởi nhiều tuyến đường dành cho xe cộ và người đi bộ xung quanh địa điểm này.

Hai kiến trúc sư nói:”Sự hiện diện của cửa hàng Apple Central World như một tác phẩm nghệ thuật điêu khắc yên tĩnh ở trung tâm Quảng trường Central World. Cửa hàng đã trở thành một điểm nhấn mới đối lập với sự nhộn nhịp, sôi động của thành phố và là không gian hấp dẫn để tổ chức cho những sự kiện lễ hội hàng năm ở đây.”

Apple Central World là cửa hàng thứ hai của Apple tại Bangkok (cửa hàng đầu tiên của Apple ở Bangkok là Apple Iconsiam được hoàn thành vào năm 2018- được thiết kế với nhiều không gian cây xanh xung quanh.). Mặt bằng tầng trệt của cửa hàng có đường kính 24,4m. Cột chống ngôi nhà ở giữa công trình sử dụng  nghệ thuật điêu khắc, được ốp bằng 1461 tấm gỗ sồi trắng châu Âu. Trần nhà mở rộng theo hình dẻ quạt hướng ra bên ngoài để hợp nhất với mái cửa hàng. Mái cửa hàng mở rộng hơn mặt bằng của tầng 1 là 3 m tạo ra bóng đổ của mái lên lớp kính. Điều này tạo cảm giác mái của ngôi nhà như một tán cây rộng.

Ngăn cách giữa không gian trong và ngoài ngôi nhà là các vách kính cong từ sàn lên đến trần. Người đi ngòa đường có thể nhìn thấy được tất cả những gì được trang trí bên trong ngôi nhà. Việc sử dụng vách kính cong và trong suốt giúp phi vật chất hóa lớp ranh giới giữa bên trong và bên ngoài, giúp con người có cảm giác gần gũi với thiên nhiên và môi trường xung quanh. Đây cũng là điều mà nhiều Apple Store khác đã làm.

Ngôi nhà gồm 3 tầng được chia làm hai khu vực riêng biệt: tầng hầm là kho hàng và phòng họp riêng dành cho khách hàng doanh nghiệp, tầng 1 và tầng 2 là không gian bán hàng. Liên kết giữa các tầng  với nhau là cầu thang xoắn ốc uốn cong từ cột trung tâm. Các bậc thang được làm bằng các khối thép không gỉ được đánh bóng để tạo hiệu quả phản chiếu, điêu khắc.

Ngoài thang xoắn quanh trụ chính của ngôi nhà , thang máy hình trụ được bọc bằng thép không gỉ đánh bóng tương tự.

Không gian bên ngoài ngôi nhà được trồng thêm nhiều cây Terminalia để tạo bóng mát cho người dân địa phương và du khách nghỉ ngơi trên những chiếc ghế băng .

Dự án cuối cùng của KTS Zaha Hadid

Kts. Zaha Hadid (1950-2016) là người phụ nữ đầu tiên đạt giải Pritzker (năm 2004), phá vỡ định kiến trong ngành kiến trúc “Phụ nữ không phù hợp và không thể tỏa sáng trong ngành Kiến trúc”. Công trình Opus ở Dubai – UAE là dự án cuối cùng của bà.

1. Tiểu sử Kts. Zaha Hadid

Kts Zaha Hadid(1950-2016) là người nước Anh nhưng bà được sinh ra ở Baghdad – Iraq. Bà tốt nghiệp trường Kiến trúc London- Architectural Association School of Architecture. Trước khi trở thành kts thì bà đã là cử nhân Toán học. Bà là học trò của Kts nổi tiếng Rem Koolhaas.  

Năm 1979, bà bắt đầu thành lập công ty riêng về thiết kế. Các công trình kiến trúc của bà mang đậm tư tưởng với những hình khối động.

Ngoài công việc ở công ty riêng bà còn là giáo sư giảng dạy tại nhiều trường đại học lớn ở Mỹ, Áo, Đức. Trong số đó có Trường thiết kế-  Đại học Harard, Đại học Columbia, Đại học Chicago, Đại học Nghệ thuật ứng dụng Vien ở Áo.

2. Công trình Opus – Dự án cuối cùng của Zaha Hadid

Opus là một tòa nhà ở Dubai – UAE: Diện tích 84,345m2, công trình có chiều cao 93m, kiến trúc sư Zaha Hadid, đơn vị thiết kế là Omiyat, chi phí đầu tư là 465 triệu USD, được khởi công xây dựng năm 2007 và hoàn thành năm 2011.

Opus là thiết kế thành công cuối cùng của Zaha Hadid. Đây là tòa nhà của tập đoàn Bất động sản Ominiyat. Tòa nhà được thiết kế với nhiều chức năng: thương mại và khu bán lẻ hỗn hợp ở Vịnh Business- Dubai. Thiết kế được công bố vào tháng 5/2007 tại một sự kiện được tổ chức ở Bảo tàng Quốc gia Anh. Dụ án Opus được ra mắt ở triển lãm bất động sản Citiscape ở Duba vào tháng 10/2007. Việc xây dựng tòa Opus bắt đầu vào quý 4 năm 2007 .

+ Bối cảnh vị trí công trình: Công trình được xây dựng trên một khu đất rộng lớn, xung quanh là những tòa nhà chọc trời. Nơi đây là một thương cảng cổ với ngành công nghiệp ngọc trai thịnh vượng, bờ biển vàng Viễn Đông .

+ Nhu cầu của các nhà đầu tư: Dubai là thành phố không ngừng phát triển. Dự án Opus là sự kết hợp của những điểm đặc trưng của thành phố và sự đa dạng của nhiều quốc gia khác. Nơi đây chính là tham vọng về thị thường bất động sản và dự án Opus trở thành một phần của tham vọng đó.

+ Nhu cầu sử dụng: Công trình dành cho mọi nền văn hóa, cư dân địa phương và các du khách quốc tế, các doanh nghiệp đa quốc gia, những người có thu nhập cao… Công trình bao gồm các dịch vụ thương mại, khách sạn , văn phòng, quán ba, nhà hàng…

Tuy nhiên, sự phát triển của Dubai đã và đang gây ra các nhu cầu lớn về việc làm, du lịch, mua bán và dịch vụ của con người tại đây, gây ảnh hưởng đến môi trường xung quanh. Đây là xuất phát ý tưởng thiết kế công trình: “sự xói mòn”.

Zaha Hadid đã muốn mô phỏng lại quá trình xói mòn qua quan sát và nghiên cứu tự nhiên tỉ mỉ rồi vận dụng vào công trình này. Chiều không gian ăn rỗng có thể được hình thành bắt đầu từ ngoài ngôi nhà rồi tiến vào trong hoặc tiến từ bên trên xuyên xuống bên dưới. Các không gian này có công dụng như là những giếng trời cung cấp ánh sáng và gió vào bên trong công trình.Đây cũng là không gian thư giãn cho người sử dụng.

Opus được thiết kế thành hai tòa tháp riêng biệt, hợp nhất thành một khối lập phương. Hai tòa tháp cao 71m nhưng không đối xứng được liên kết với nhau bằng một khối đế bốn tầng và một cây cầu ba tầng không đối xứng. Hình dáng mặt đứng trước và mặt đứng sau của công trình là hai trạng thái ăn mòn. Mặt đứng trước là ăn mòn một phần và mặt đứng sau là ăn mòn toàn phần tạo nên cảm giác rất mạnh mà ngôn ngữ hình tượng kiến trúc diễn tả. Mảng kính trong suốt là tấm gương soi toàn bộ đường chân trời của thành phố.