Skip to content

Phong cách kiến trúc những ngôi đình thời nhà Mạc

Written by

admin

Trong dân gian, có rất nhiều câu ca dao tục ngữ để miểu ta vẻ đẹp kiến trúc của các công trình nổi tiếng như “cầu Nam, chùa Bắc, đình Đoài.” Ở bài viết này tôi muốn giới thiệu đến các bạn những nét phong cách kiến trúc đặc trưng của những ngôi đình thời nhà Mạc mà tiêu biểu là đình Đoài và đình Tây Đằng.

1. Kiến trúc bên ngoài đình

Đình Tây Đằng là một trong sáu ngôi đình danh tiếng nhất thời nhà Mạc (1527-1683). Đây là ngôi đình nguyên vẹn còn sót lại từ thời nhà Mạc. Trải qua gần 500 năm lịch sử, biết bao thăng trầm, đình Tây Đằng vẫn may mắn giữ được nhiều chi tiết kiến trúc nguyên bản từ thời nhà Mạc. Chỉ có hệ mái của ngôi đình đã bị thay đổi hoàn toàn so với lúc ban đầu.

Bố cục ban đầu của khuôn viên đình Tây Đằng giống với bố cục khuôn viên của đình Đoài lúc đầu (bố cục của nhiều hệ thống đình cổ ở làng quê Bắc bộ): hướng tọa lạc của ngôi đình là hướng Đoài- hướng Tây- là tên quẻ thứ tám trong bát quái.

Kiến trúc của đình Đoài và đình Tây Đằng ban đầu có những nét đặc trưng riêng là bốn mặt để mở, không có tường bao quanh khuôn viên của ngôi đình. Mãi đến cuối thế kỷ 19 thì khuôn viên đình Tây Đằng mới được mở rộng và bổ sung thêm nghi môn và hai tòa Tả-Hữu Mạc.

 Điểm nổi bật trong kiến trúc tòa Đại Đình của đình Tây Đằng là phong cách kiến trúc 3 gian 2 chái. Nóc của đình Tây Đằng được thiết kế theo kiểu “Gia Chiêng”, đến nay vẫn còn giữ được lá đề và phong cách trang trí hai mặt lá để thường là rồng, phượng hoặc thần tiên.

2. Kiến trúc bên trong đình

Bên trong đình, các tru cột được chạm khắc tinh xảo với nhiều đề tài như con người, thần tiên, ling vật và muông thú. Cột gỗ trong đình được trang trí những vân xoắn lớn. Phía sau hệ cột trụ biểu là hình tượng nghê chầu – phượng múa trên chóp cột. Kiểu trang trí này được lặp đi lặp lại trên các thanh rường. Đây là phong cách trang trí mỹ thuật đặc trưng thời nhà Mạc.

Đình Tây Đằng sử dụng gỗ mít làm vật liệu chính để xây dựng bởi các chi tiết trang trí, trạm trổ trên nền gỗ mít thường thanh thoát, mềm mại hơn lối trạm trổ trên nền gỗ lim. Trong đó chi tiết trạm trổ hình rồng trên hệ đầu dư ở gian Đại Đình là một chi tiết kiến trúc tiêu biểu thời nhà Mạc. Ở đây, hình tượng rồng được thể hiện theo tỉ lệ nhỏ, đao dài uyển chuyển và mềm mại. Trên một số đầu dư, hình tượng rồng được trạm trổ hướng mặt vào gian giữa. Đây cũng là lối trang trí được thể hiện trên hệ tai cột quân. Đây là phong cách trang trí độc đáo của thời nhà Mạc nhưng đến thời Lê Trung Hưng ta khong còn bắt gặp lối kiến trúc này được trang trí trên các đình chùa nữa.

Ngoài ra trên hệ ván gió của đình còn chạm khắc các để tài mang đậm tính mỹ thuật dân gian thời nhà Mạc đó là hình ảnh mẹ gánh con, trai gái tự tình… Trên nhiều cấu kiện kiến trúc còn xuất hiện những hình chạm khắc nhỏ miêu tả nhiều đề tài trong cuộc sống hàng ngày như cưỡi voi, cưỡi sư tử, chèo thuyền và các linh vật nghê, rồng…

Các ngôi đình thời nhà Mạc xứng đáng là những kho tàng về vể đẹp kiến trúc, mỹ thuật.

 

Previous article

Công trình kiến trúc “Tán cây” yên tĩnh – Apple Central World

Next article

Guggenheim Bilbao Museum – Công trình kiến trúc tái sinh cả một thành phố